بۆ ئه‌و که‌سه‌ی له‌پێناو...

له‌ باوه‌شی تاراڤگه‌دا ئۆقره‌ ئه‌گرێت

      یاخی تر له‌ باران به‌ سه‌ر نیگام ئه‌بارێت

(( بست به‌ بستی هه‌نگاوه‌کانی شه‌قام            چاوه‌ڕێی دووپاتی شێتیتن  ))

هۆ یاخی تر له‌ باران و فرمێسک

له‌ زه‌ریای ته‌مه‌نما چاوه‌ڕێی ڕه‌نگدانه‌وه‌ی شه‌پۆلی نیگاتم

ئاگر به‌ربووه‌ به‌ ڕه‌شایی نیسێی خۆم و نه‌بوونیت و

                          نه‌بوونیت ئه‌ڕشێته‌وه‌ به‌ سه‌ر غه‌ریبیم.

ژانی نه‌بوونیت و تاراڤگه‌...

نه‌دیتنه‌وه‌ت ڕه‌ش ئه‌بارێنێ و

نیگام برسی تر له‌ جاران، شه‌قامه‌کان ئه‌خواته‌وه‌.

هۆ یاخی تر له‌ باران و هێدی تر له‌ فرمێسک

به‌یانییه‌ک،

نیسێ ڕۆژم له‌ به‌ر ده‌رگا جێ هێشت و

له‌ سووچی شێتیم

زه‌ریایه‌ک کاغه‌زم ئاگر به‌ردا

                 ڕه‌ش... ڕه‌ش... ڕه‌ش...

                                  گشت ڕۆژه‌کانم و وێنه‌کان،

گشت ده‌رگاکان و کاغه‌زه‌کان و پێنووسه‌کان ڕه‌ش هه‌ڵگه‌ڕان.

ته‌یری نیگام شوێن پێی شێتیت

خۆی به‌ ژووری ته‌نیاییما دا ئه‌دات و شاباڵی بینینه‌وه‌ت

فرمێسک   فرمێسک

           تانه‌ی بینائیه‌که‌م ئه‌دات.                           

هۆ یاخی تر له‌ باران و ناسکتر له‌ ئه‌وین

گشت ڕۆژێ گژه‌بایه‌ک خوول ئه‌خوات و

ڕووبه‌ندی شه‌رم لا ئه‌دات و

خۆ ئه‌خاته‌ ناو جه‌سته‌ی خه‌م.

ئامێزت ده‌سته‌مۆ که،

        خه‌و نه‌یباته‌وه‌ باوه‌شی هه‌ر شه‌قامێک.

                  جه‌سته‌ت، ئاوبه‌ندی هه‌ر بایه‌ک نه‌که‌یت

زریان زاڵه‌ و شه‌قام بێ ڕووحم و گژه‌با...

هۆ یاخی تر له‌ باران و شیرن تر له‌ ژیان           

دڵۆپ دڵۆپ نه‌بوونیت ئه‌ڕژێت به‌سه‌ر ته‌ویڵما و           

گه‌رووی ته‌نیاییما، چاوه‌ڕوانی بینینه‌وه‌ت

                              هه‌ر هه‌ناسه‌ ئه‌خواته‌وه‌.

هۆ یاخی تر له‌ باران و ناسکتر له‌ مۆم

ده‌ستم گۆچانی هه‌ستانی جێ پێی شه‌قام ئه‌که‌م و  

                  چاوه‌ڕوانی دووپاتی شێتیت.

                                                      ((ساهی))‌‌ 

کڕنۆش ‌‌ئه به م بۆ ئاسمان

بۆ ئاو - بـ‌‌‌ۆ خاک - نیشتمان

خۆزگه که هه ردایکی مێژوو

داوێنی به بوونی من ته ر نه بووایه

سا‌ڵه هایه

وه رزی خه مم دووایی نایه

گه رده ست که ویت

ده رزی و به نێک

دمی بووکه بارانه که م  بدرووبایه و

قه ڵه مێکی سپی ناوم له لا‌په ره ی بوونم پاک کردبایه وه

گه ر ده س که وێت

ته نافێکی سوور  سوور

ده فته ری ته مه نم له دار ئه ده م

سنووری هه ناسه کانم ئه فڕۆشم

له ژێر چه تڕێکی ئاماڵ شین

پڕچی گڕیان ده هۆنمه وه

سینه ی خاک په سێوی بێ که سیمه بۆ جه غزی بوونم

تا که ی خوێناوی  وشه

هه ر ئێستاکه شێعڕێک  ڕووا و

دڵۆپێک ماچ ئاوده ری کرد

زه مانێکه

په نجه ره یه ک و  پێنووسێک له باوه شم دا ئه خه ون

ماوه یه که

ڕۆژێ سه د جار

من و گریان

ده ست له مڵان ڕێگایه کی دڕێژ خایه ن

به پێخواسی ده شۆینه وه

له یاد مه که ن

له یاد له که

له یادی شێعڕێکا ناشتتم

ساڵه هایه 

ساڵه هایه

وه ڕزی خه مم دووایی نایه

   *ترجمه ی این شعر از برادر ارجمندم سعید دارایی*

فصل غم

سجده ای به آسمان

به آب  –  به خاک  –  وطن

کاشکی مادر تاریخ – هیچگاه

دامن به زادن من تر نمی کرد

سالهاست

فصل غمم را پایانی نیست

اگر دست دهد

سوزن و نخی

دهان مترسک بارانی ام را می دوختم

مداد سفیدی

نامم را از برگهای هستی ام پاک می کردم

اگر دست دهد

طنابی سرخ سرخ

دفتر بودنم را دار می زدم

مرز نفسهایم را می فروختم

زیر آبی چتری

گیسوان گریه ام را می بافتم

سینه ی خاک پناهگاه بی کسی من است- در دایره بودنم

تا به کی جویبار خونین کلمه؟!

هم اینک شعری روئید و

بوسه ای آبیاری اش کرد

زمانی ست

پنجره ای و مدادی در آغوشم می خوابند

مدتی ست

روزی صدبار

گریه و من

دست در آغوش هم

راهی بس دراز را

برهنه پا می شوییم

از یاد مبر

مبرید از یاد

در خاطرات شعری دفنم کردی

سالهاست

سالهاست

فصل غمم را پایانی نیست

افکارم آبستن شعریست

واژه هایش

آبستن غم

می چکد

شوری پلکهایم

بر قامت تابوت دفتر شعرم

گونه هایم

شرمسار از رخ شعر

هستم ،

من – شعر

دیر زمانیست

بود

هستم ،

شعر – من

من بودم در آغوش شعری

مردی را بوسه وار می پرستیدم

من بودم و آن طفل شعری ناخواسته

آن کابوس و آن مرد و آن هوس

آن شعر یتیم

دیده گانم سرود اشک می سرایند و من

بی پروا

طفل شعرم را نوازش می کنم

نگاهم می گرید به حال طفل شعری که در دامان مادری

جای پستان مادری

دهانی گشاده زیر پاهای چشمی گسترده است

تکانی می خورم

منم وآن طفل شعری نورسته ناخواسته

منم وآن شعر یتیم

پێشکه‌ش به‌ ئه‌حمه‌د شاملوو

                نووسەر ؛ فه‌ریده‌ خیره‌دمه‌ند
                وەرگێر ؛ ساهی                   

  هێونی شه‌وانه‌

هه‌مووشه‌وێ، ماوه‌یه‌کی زۆر،له‌تاریکی ژووره‌که‌دا داده‌نیشم وبۆسووچێک ڕاده‌مێنم.

چاوم که‌به‌په‌نجه‌ره‌ده‌که‌وێ، گه‌ڵاباریکه کانی داره‌کاژه‌که‌که‌ ده‌بینم که‌ لاشه‌وێڵه‌یه‌کی

 گه‌وره ی ده‌لیدۆمانێکی گه‌ش و‌ ڕووخۆشی نیشان ده‌دا. به ڵام کاتێکه په‌رده‌که‌م کێشاوه‌

تاده‌لیدۆمانه‌که‌نه‌بینم، چوونکه‌بڕوابه ‌پێکه‌نینه‌ گه‌شه‌کانی ناکه‌م.

هه‌مووشه‌وێ، هه‌مووشه‌وێ بۆسووچێک له‌ ناخی تاریکی ژووره‌که‌دا ڕاده‌مێنم.له‌ڕشاییدا

هیچ شتێک نابیندڕێ، به‌ڵام هه‌رکه‌ده‌نگی نه‌رمی جووتن ده‌بیسم هێدی ده‌بمه‌وه‌.

مشکێکی برسی لاپه‌ره‌وده‌سنووسه‌بێ بایه‌خه‌کانمی نه‌رم نه‌رم ده‌جوون و ‌‌ئه‌منیش هیچ

جووڵه‌یه‌ک ناکه‌م ته‌نیاگوێم ڕایه‌ڵ کردووه بۆ ئه‌ومۆسیقایه‌. وێککه‌وتنی خێراخێرای

 ددانه‌کان و لاپه‌ره‌کان ده‌نگێکی یه‌ک جۆریان هه‌یه‌که پژگالم ده‌کا....

تقدیم به احمد شاملو

 آرامش شبانه

 هر شب، ساعات طولانی ، در تاریکی مطلق اتاق می نشینم و به نقطه ای خیره می شوم .

 چشمم که به پنجره می افتد ، برگهای سوزنی شکل درخت کاج را می بینم که نیم رخی بزرگ از

دلقکی شاد و خندان را نشان می دهد .

ولی مدتی است که پرده را کشیده ام تا دلقک را نبینم ، زیرا خنده ی شادمانه اش را باور ندارم .

هر شب ، هر شب به نقطه ای در عمق تاریکی های اتاق خیره می شوم . در سیاهی چیزی دیده

نمی شود اما همین که صدای آرام جویدن را می شنوم ، آرامش پیدا می کنم .

موش گرسنه ای کاغذها و دست نوشته های بی ارزشم را  آرام آرام می جود و من هیچ تکانی

 نمی خورم . فقط به این موسیقی آرام گوش می سپرم . ساییده شدن پی در پی دندان ها و کاغذها

صدای یکنواختی دارد که سرگرمم می کند .........

شەو گارێک بوو ...

... و من

چه آرام بوسه های باد را

بر گونه های شعرم

 احساس  میکنم .

چه آزاد شدند واژه های ناهمگون فریب

آنگاه

که قامت

زندانبان واژه هایت را به صلیب کشیدی

و چه آزاد شدند

واژه های ناهمگون فریب

بر قامت خاکستری شعرهایت

و چه زایش سختی بود

آبستن واژه های فریب

در شب زفاف حرام

و چه غمگین

از دامان مادر افتادن  واژه های فلج 

در صبحگاه نیایش دروغ

...  تابوت آرزوهایم را خاک می کنم و

هر از گاهی

مشتی از خاک وجودم را

روی آن می پاشم .

کانیاوی شێعرم ویشک بووه و

روحی وشه‌م

دوایین هه‌نیسکه‌کانی دێت و من

من ئه‌مه‌وێ رووناکایی و روژانه‌ی ده‌ریا

به شه‌وانی تاریک و گریانم بگۆڕمه‌وه

به‌ڵام

داوێنی ده‌ریا

به ده‌ستی نیفره‌تێکی تووند گیرساوه .

ملوانکه‌یه‌ک له قسه‌کانت له گه‌رده‌نی یاده کانما

به‌رزه هێنده‌ی چیای خۆشه‌ویستی

پتر ده‌بێ

به وردی جا گوێی بۆ ده‌نێم

هه‌ر باسی خۆشه‌ویستییه – دڵداریه

به‌ڵام وا باشه بزانی

خۆشه‌ویستی تا سه‌ر ده‌بێت

به‌ڵام

ئازادی کوا ... ؟

بڵێی ببێت ... ؟

ئازادی له قامووسی کام هه‌نگاوه

ئێمه هه‌ر وا له ژێر خاکین

که‌ی وا ده‌بێ سه‌روه‌ده‌رنێن

گو‌ڵاله‌ی زه‌رده خه‌نه‌ی ئاواته کانمان

هه‌ر له ژێر گڵدا  ده‌ژی

شنه‌ی به‌ره به‌یانی خۆر

له ئاوێنه‌ی رووباری سوور

هه‌ر له قسه‌کانی تۆ ده‌نوێنێ

تراویلکه‌ی پێ ده‌ر که‌وتن

له نێو هه‌نگاوه‌کانی زه‌ماندا

به شێنه‌یی خۆی ده‌نوێنێت

وا من و تۆش، ده‌ست له ده‌ست یه‌ک

کۆنه په‌ره‌ستی ناو دڵان

بخه‌ینه به‌ر ته‌وژمی با

با به تێکرایی پێی بگه‌یین

یان خۆشه‌ویستی - یان ئازادی .

ژانه کانم ژه‌هراوی ژینه و

مه‌وته‌نه‌که‌م

کێڵگه‌ی برین

ئه‌م شه‌و تازیی هه‌ناسه‌کان مه و

که‌ژاوه ی خه‌یاڵم

پر بووه له ئێش و زام

 زێده‌که‌م

  ساڵانێکه‌

چاوه‌رێی بانگهێشتی له باوه‌ش گرتنی مێژووی ته‌مه‌نتم

چیروک و حه‌قایه‌تی دایه پیره و

نه‌و نه‌مامه نێژراوه‌کان ده‌دۆزمه‌وه

مه‌وته‌نه‌که‌م

چه‌قۆی تیژی مێژوویه سینه‌ی ئاسۆت له‌ت له‌ت ده‌کا-

قه‌ڵه‌ش ... قه‌ڵه‌ش  –سوور ... سوور-

ره‌نگی سپی ناوچاوانمان ده‌شواته‌وه و

به ده‌م خاکا-  دڵۆپ ... دڵۆپ ده‌توێته‌وه‌ و

 ئینجا سه‌ر ده‌نێته‌وه

وڵاته‌که م

خاکه که‌ت – ئاوه‌که ت – ئاسویه که ت -  قه له مه که ت

سوور سوور سوور

ئه‌وه گۆنای تۆیه

ره‌نگی دارستانی سووتاوی پێوه دیاره

پاییزه ماچی زرده‌خه‌نه‌که‌ت له سه‌ر لێومه .

تا که‌ی بو شه‌ونه‌می سه‌ر گۆنای کۆرپه‌که‌م

خه‌ونی وڵاته‌که‌م بگێرمه‌وه

نیگا

هه‌تاو به سه‌ر سه‌رما ئه‌گری

تینی خوره سڕی کردووم .

جانتای خه‌م له‌ شان ده‌که‌م و

به‌ دوای سێبه‌ری سه‌فه‌را ‌رێ ده‌که‌وم

له ناو جیهانی شیواوا

ئاوێته‌ی خه‌مه‌کان ده‌بم و

شان به شانییان پیاسه ده‌که‌م

له دارستانی گریانا

 به‌ شوێن کوته‌ کاغه‌زێک بزر ده‌بم و

ده‌ستێک

لاپه‌ره‌یه‌ ک کاغه‌ز له‌ باوشم داوی

بروسکه‌ی نیگا و حه‌قایه‌تی عه‌شق و ئه‌وین ده‌نووسمه‌وه

سه‌مای گریانی هه‌ناسه‌ی من

هاوڕێی شنه بای سه‌فه‌ره

کوندێکی ر‌ه‌ش بانگم ئه‌کات

ئه‌ی یاری خوش خه‌و‌ر  مه‌رۆ

ئه‌میش به‌ره‌

نیگای دونیا له سه‌ر تا پێ شوردمییه‌وه‌

منیش تێکه‌ڵ به‌

نیوه شه‌وه و

چاوه‌کانم خولیای خه‌ون،

به‌ڵام

خه‌یاڵی خه‌یاڵاویم شوێن پێی باڵای تۆ ده‌که‌وێ

دڵم له یادی نه‌بوونت وا گیراوه

هێدی  ... هێدی منداڵتر ده‌بێته‌وه

‌تا هه‌نگاوه‌کانی زه‌مان دوورتر ئه‌بن

هه‌ر مناڵتر ئه‌بێته‌وه

تروسکه‌ی فرمێسکه‌کانی سه‌ر لاپه‌ره‌ی گۆنام

پر به گه‌رووی رووناکایی شه‌می دیوه‌که‌م

ده‌چریکێنێ

خه‌ڵاتێک به به‌رینایی هه‌ستم

به سه‌ر سێبه‌ری خه‌یاڵت داکێشراوه

ده‌سته‌کانم

له تاوی باوه‌شی گه‌رمت ،

ئاواڵی مێلاقه‌کانی ژێر خانن

فرمێسکه قه‌تیس ماوه‌که‌ی دڵم

شۆڕ شۆڕ

به سه‌ر نوسراوه‌کانی بیرما ، شۆڕ ده‌بێته‌وه

تۆش

وه‌ک کراسێکی ئاو دامێن

بۆ حه‌ز و تاسه‌کانم

که‌روێشکه‌ته

هه‌ستی تاڵی نه‌بوونت له ناو گه‌روومدا

خه‌نجه‌رێکی تیژه

حه‌نجه‌ره‌م هه‌ڵده‌بڕێ

خه‌ڵاتێک به به‌رینایی هه‌ستت

به سه‌ر سێبه‌ری خه‌یاڵم دا ده‌کێشم

نیوه شه‌وه و

چاوه‌کانم خولیای خه‌ون .

 

آه قطار رفت…

 

من در اندیشه سرخ برگهای آویخته بر ناقوس نگاهت بودم.

 

بادها را میگویم

 

سطر سطر نفسهایت را

 

در گوشهایم زمزمه کنند

 

 تا رهسپار شدن تو چیزی نمانده

 

روی خاک می نشینم و با باران

 

گلهای زرد باغچه را آب می دهم

 

دستهای لرزانم را ،

 

روی گونه های خیس باران خورده ،می کشم

 

و همراه با شبنمهایی که همچون ریل قطار بی پایانند

 

به دست خاک می سپارم و

 

با خاک خشک زمین آشنا میکنم

 

صدای نفسهای قطار را می شنوم

 

در حال دویدن است

 

صدای تیک تاک گوشخراش زمان می آید

 

چشمانم می شکفد –

 

نگاهم با چشمان دریائیت در هم گره می خورند

 

چشمان بارانیت

 

حکایت لیلی و مجنون را در گوشهایم می خواند

 

زبانت نیز همچون پاهایت با تو قهرند

 

آه قطار رفت .

 

از دور نگاه دستهایت را

 

که تداعی یک فراق کهکشانیست می بینم

 

قطار رفت ،

 

من ماندم و یک دنیا خاطره

 

اینبار نیز

 

آهنگ جدایی در قلبم به صدا در می آید

 

بدرقه راه تو تا فرسنگها

 

هق هق گریه های منند

 

و پلکهایم تا بازگشت تو

 

طعم خشک بودن را در خود احساس نمی کنند

 

ونگهبانی شمعها را می دهند

 

تا در اثر باران سیل آسای چشمانم خاموش نشوند

 

و همواره آنان روشن بمانند

 

آه قطار رفت …

 

بی تو، مهتاب شبی باز از آن کوچه گذشتم ،

همه تن چشم شد م، خیره به دنبال تو گشتم ،

شوق دیدار تو لبریز شد از جام وجود م،

شدم  آن عا شق دیوانه که بودم .

در نهانخانه جانم ، گل یاد تو ، درخشید

باغ صد خاطره خندید ،

عطر صد خاطره پیچید:

یادم آمد که شبی باهم از آن کوچه گذشتیم

پر گشودیم و در آن خلوت دلخواسته گشتیم

ساعتی بر لب آن جوی نشستیم.

تو ،

همه راز جهان ریخته در چشم سیاهت.

من همه ،محو تماشای نگاهت .

آسمان صاف و شب آرام

بخت خندان و زمان رام

خوشه ماه فرو ریخته در آب

شاخه ها دست بر آورده به مهتاب

شب و صحرا و گل و سنگ

همه دل داده به آواز شباهنگ

یادم آید :تو به من گفتی :

- ( از این عشق حذر کن)  !

لحظه ی چند بر این آب نظر کن ،

***

چه‌تری خه‌یاڵ

رز آبی

ترنم آسمان چشمان دریا ییت غوغاست

زیرابرهای سیاه کمانی

جوی آبیست  جاری

اقاقیا-ارکیده- رز

کویر کوچک باغچه

همگی تشنه یک جرعه آب از شبنم دیده

شکفتن غنچه رز

همراه شکفتن نگاهت  تماشایی ست

این رود روان می رود تا ...

تا روان مرا آبیاری کند

تا اقاقیا –ارکیده –رز

کویر کوچک باغچه دل

تشنه نمانند

شکفتن غنچه رز روییایی ست زنده

رز آبی می شکفد

با شکفتن رز آبی

دریایی از عشق هویدا می شود .